Regionalia

Wydawnictwa regionalne

Wraz ze zmianą ustrojową 25 lat temu i oddaniem spraw obywatelskich w ręce samorządów nabrał dynamiki ruch regionalistyczny. Zainteresowanie najbliższą okolicą istniało zawsze, ale w ostatnich dekadach dostało dodatkowych impulsów, przede wszystkim w dostępie do wydawnictw o charakterze lokalnym. Zauważalnie zwiększyła się ilość książek i lokalnej prasy.

Niejako konstytucyjną ideą regionalizmu jest poznanie dziedzictwa kulturalnego, historycznego, naukowego małej ojczyzny, miejsca, gdzie żyje się na co dzień. Innym zadaniem jest włączenie się w popularyzację znajomości regionu oraz troska o zachowanie lokalnego dorobku kulturowego i naukowego, budowanie tożsamości i wspólnoty. Biblioteka wyjątkowo starannie wypełnia ideę regionalizmu gromadząc wszelkie wydawnictwa tworzone przede wszystkim przez lokalnych krajoznawców.

Jeszcze w l.60-tych nauczyciel ZSZ, Kazimierz Szeliga opublikował broszurę „Ziemia ząbkowicka. Wkładka regionalna do podręcznika historii”. Przez długie lata jedyną dostępną pozycją książkową o naszym regionie była wydana w 1972 r. „Ziemia ząbkowicka” nieżyjącego już krajoznawcy, Jana Sakwerdy. Tegoż, z okazji 700-lecia ukazała się broszura „Ząbkowice Śląskie. Dwa przyczynki do portretu miasta”. Entuzjaści ziębiccy wydali w 1960 r. w dużym formacie A4 broszurę „Ziębice. Jednodniówka Komitetu Obchodu 15-lecia w Ziębicach”. Miasto Ziębice, być może ze względu na starszeństwo w stosunku do Ząbkowic uwzględniono w serii „Śląsk w zabytkach sztuki” opracowywanej w Ossolineum. W cyklu ukazały się: Ziębice (1967), Złoty Stok, Srebrna Góra (1980), Bardo (1980). Ewa Lenkow opublikowała w l. 70-tych dwie broszury poświęcone Henrykowowi. Na dziesięciolecia to był podstawowy katalog wydawnictw poświęconych powiatowi ząbkowickiemu. Dopiero w l. 90-tych dzięki pasji Jerzego Organiściaka ukazało się szereg książek. W l. 1995-2000 cztery części „Opowieści ząbkowickich”; „Studia historyczne” 2009; kalendarium 2007 i inne, nawet jeśli nie jest ich autorem, ale motorem przedsięwzięcia. Partnerem edytorskim J.Organiściaka jest inny ząbkowiczanin, Bartosz Grygorcewicz (pierwsza książka „Oblicza przeszłości” 2007), autor licznych rozpraw zawartych w wydawnictwach zbiorowych (np. „W cieniu Wielkiej Sowy”). Kamil Pawłowski, który wprowadza do bibliografii regionalnej monografię Ciepłowód i okolicy. Bogate piśmiennictwo ma Srebrna Góra, przede wszystkim za przyczyną Tomasza Przerwy oraz organizowanych konferencji naukowych. Ich plonem są materiały pokonferencyjne dostępne na rynku wydawniczym. Z mniejszych miejscowości trzeba pamiętać o monografiach trzech wsi: Laski (1998), Tarnów (2003), Brzeźnica (2005). Z wydawnictw ilustratorskich trzeba pamiętać o pierwszym zbiorze widokówek z kolekcji Janusza Siemienasa „Ząbkowice Śląskie na dawnej pocztówce” (2002).

Poniżej zestawienia wydawnictw regionalnych, zgromadzonych w bibliotece, w poszczególnych latach.